Nieuwe klant Login
Burgenland
Burgenland

Oostenrijkse wijngebieden

Inleiding

Oostenrijk is een klein maar fijn wijnland: het heeft 46.000 hectare wijngaard en produceert 2,9 miljoen liter wijn per jaar.
Het wijngaardoppervlak van Oostenrijk is ongeveer de helft zo groot als dat van Duitsland. Oostenrijkse wijnen hebben
gemiddeld genomen een hoge kwaliteit. Veel wijnen hebben interessante aroma’s en goede zuren. De wijnen worden steeds populairder.
Oostenrijk ligt in de gematigde klimaatzone, rond de 48e breedtegraad. Het westen heeft hoge Alpen en is daardoor minder geschikt voor wijnbouw.
Daarom liggen bijna alle wijngaarden in het oosten van het land, waar het vlakker is. Er heerst een continentaal klimaat, met redelijk warme zomers en koude winters.

Oostenrijkse wijnen en druivenrassen

In Oostenrijk worden de volgende soorten wijn geproduceerd:
Witte wijn
Drie kwart van de Oostenrijkse wijnen is wit. De Grüner Veltliner is de belangrijkste witte druif voor deze wijnen. Hij geeft frisse en tegelijkertijd volle wijnen.
Rode wijn
De belangrijkste blauwe druif is de Zweigelt, die vooral sappige en plezierige rode wijnen geeft. De aanplant van blauwe druivenrassen neemt toe.
Edelzoete wijn
Oostenrijk produceert fantastische edelzoete wijnen. Deze komen vooral van de wijngaarden rond de Neusiedlersee in Burgenland.
De belangrijkste druiven die voor deze wijnen worden gebruikt zijn de volgende:
 
 
Wijnwetgeving en etikettering
Net als in andere EU-landen is de Oostenrijkse wijnwet gebaseerd op de Europese regelgeving.
Maar de Oostenrijkse regels gaan veel verder dan Europa voorschrijft; Oostenrijk heeft de strengste en meest uitgebreide wijnwetgeving ter wereld.
Er zijn duidelijke overeenkomsten met de Duitse wijnwet. De Oostenrijkse opeenvolging van kwaliteit is:

  • Wein (eventueel met vermelding van druivenras of jaartal);
  • Landwein (Wein mit geschützter geografische Angabe, g.g.A). Dit is de IGP van Oostenrijk met een onderscheid in drie grote gebieden: Weinland (Niederösterreich, Burgenland, Wien), Steierland (Steiermark) en Bergland (Salzburg, Tirol, Vorarlberg, Kärnten, Overösterreich);
  • Qualitätswein (Wein mit geschützter Urspringsbezeichnung, g.U.). Dit is de AOP wijn van Oostenrijk. Er zijn 16 wijnbouwgebieden. Bovendien zijn er 8 gebieden die zich DAC mogen noemen. Die afkorting staat voor Districtus Austriae Controllatus;
  • Prädikatswein.Qualitätswein en Prädikatswein hebben een gecontroleerde herkomst en de opbrengst per hectare is beperkt: voor deze wijnen mag maximaal 9000 kilo druiven per hectare worden geoogst. Dat komt overeen met ongeveer 67,5 hectoliter. Als de wijnboer meer produceert, wordt de wijn gedeclasseerd. Die kan dan alleen nog als wein op de markt komen.
    Prädikatsweine moeten voldoen aan een minimaal mostgewicht bij de oogst. Net als in Duitsland wordt de rijpheid van de druif beoordeeld, maar Oostenrijk meet niet in graden Oechsle, maar met de schaal van de Klosterneuburger Mostwaage (KMW). Qualitäts­weine mogen nog wel gechaptaliseerd worden; Kabinett- en Prädikatsweine niet.
    Alle Qualitätsweine en Prädikatsweine worden twee keer door de overheid gecontroleerd:
  • een wijntechnische, chemische keuring, waarbij de samenstelling wordt beoordeeld;
  • een proefcommissie, die een oordeel velt over de smaak.De goedgekeurde wijnen krijgen een etiket, waarop het ‘staatliche Prüfungsnummer’ staat. Qualitätsweine uit Oostenrijk zijn herkenbaar aan de rood-witte bovenkant van de capsule.
    Sinds enkele jaren bestaat in Oostenrijk ook de ver­mel­ding Districtus Austriae Controllatus (DAC). De bedoeling is dat deze op de lange duur de termen Qualitäts­wein en Prädikatswein gaat vervangen. Alle eisen die voor Qualitätswein en Prädikatswein gelden, zijn ook voor DAC-wijnen van toepassing.

    Prädikatswein
    De Oostenrijkse Prädikatsweine zijn geklasseerd naar mostgewicht: hoe hoger het mostgewicht, hoe hoger het Prädikat. Kabinettweine en Prädikatsweine mogen niet gechaptaliseerd (angereichert) worden.

    Verschillende Prädikatsweine
    De verschillende Prädikate lijken op die van de Duitse wijnwetgeving. Er zijn echter drie grote verschillen:
  • In Duitsland hoort de Kabinett bij de Prädikats­weine, in Oostenrijk daarentegen hoort hij bij de Qualitätsweine. Hij heeft wel een hoger most­gewicht (min. 17° KMW) dan gewone Qualitäts­wein (min. 15° KMW), maar nog niet voldoende voor een Prädikatswein.
  • De tweede afwijking met de Duitse wetgeving is het Prädikat Ausbruch. Dat zit tussen de Beeren­auslese en de Trockenbeerenauslese.
  • Oostenrijk kent een Prädikat dat Duitsland niet heeft: ‘Strohwein’ (vin de paille). Het is bedoeld voor wijnen van druiven die mi­ni­maal drie maanden op stromatten zijn gedroogd. 
    Net zoals in Duitsland zijn de Eiswein en Strohwein eigenlijk bijzondere categorieën in Oostenrijk. Voor Eiswein en Strohwein geldt hetzelfde minimale mostgewicht als Beerenauslese: 25° KMW.
    Ausbruch en Trocken­beerenauslese hebben dus een hoger minimum KMW dan Eiswein en Strohwein.

    Op het etiket van Prädi­katsweine moet altijd een smaak­aanduiding staan:
  • extra trocken (extra droog): maximaal 4 gram rest­suiker;
  • trocken (droog): maximaal 9 gram restsuiker, in combinatie met maximaal 2 gram minder zuur;
  • halbtrocken (halfdroog): maximaal 12 gram restsuiker;
  • lieblich (halfzoet): tot maximaal 45 gram restzoet;
  • süß (zoet): meer dan 45 gram restuiker.

Wijnregio’s

Oostenrijk bestaat uit vier regio’s:
  • Niederösterreich. Dit is de regio in het noordoosten. Met 27.000 hectare aan wijngaarden is dit veruit het grootste wijngebied van Oostenrijk.
  • Burgenland. Dit is oostelijke regio, grenzend aan Hongarije. Met 14.000 hectare is dit het tweede wijngebied van Oostenrijk.
  • Steiermark. Een kleinere regio in het zuiden met ongeveer 4000 hectare.
  • Wien. Dit zijn de wijngebieden rond de hoofdstad Wenen, ongeveer 600 hectare.Er zijn nog enkele wijngebieden in het bergachtige westen, vooral in Tirol.
     

Niederösterreich

Het gebied Niederösterreich is de belangrijkste wijnregio van Oostenrijk. Het omvat bijna twee derde van de wijngaarden in het land. Deze regio ligt als een brede cirkel rond de hoofdstad Wenen. Binnen Niederösterreich liggen acht wijngebieden. Met de wijzers van de klok mee, zijn dat:
  • DAC Weinviertel;
  • DAC Traisental;
  • DAC Kremstal;
  • DAC Kamptal;
  • Wachau;
  • Carnuntum;
  • Thermenregion;
  • Wagram;
  • Wachau;
  • Kamptal.Hieronder komen de vijf belangrijkste aan bod: Weinviertel, Thermenregion, Kremstal, Wachau en Kamptal.

Weinviertel

Het gebied Weinviertel ligt ten noorden van Wenen, tot aan de grens met Tsjechië en Slowakije. De bodem bestaat vooral uit löss en leem. Het klimaat is er droog en zonnig. Een lang najaar zorgt ervoor dat de druiven goed rijp worden. Meer dan de helft van het wijngaardareaal van Niederösterreich ligt in dit wijngebied. De Grüner Veltliner is hier de belangrijkste druif. Uit het zuidelijke gedeelte komen veel Riesling-wijnen. Druiven uit het oostelijke deel worden veel gebruikt voor de productie van mousserende wijn. Daarvoor wordt meestal de traditionele methode toegepast met een tweede gisting op fles.
Thermenregion
De Thermenregion is genoemd naar oude Romeinse warme baden (‘thermen’). Dit wijngebied ligt ten zuiden van Wenen. De bodem bestaat vooral uit leem en stenen. Opvallend is dat hier de Grüner Veltliner niet het meest voorkomende witte druivenras is, maar de Neuburger en de Weißburgunder. De wijnmakers gebruiken hier ook ‘oude’ rassen zoals de Zierfandler en de Rotgipfler. Deze druiven leveren goede Prädikatsweine. Een derde van de wijnen uit dit gebied is rood. Hiervoor gebruiken de wijnmakers vooral de Portugieser en de Zweigelt.
 

Kremstal, Traisental en Wachau

De stad Krems is een van de oudste wijnsteden van Oostenrijk met karakteristieke smalle straatjes en mooie gotische gebouwen. Jaarlijks is hier een grote wijnbeurs. Het gebied Kremstal ligt aan de Donau, en wijngaarden zijn hier behoorlijk vlak. In Wachau daarentegen stroomt de Donau door een nauw dal en liggen de wijngaarden op steile hellingen.
 
Grüner Veltliner en Riesling zijn de belangrijkste druiven­rassen van Kremstal en Wachau. In Traisental is vooral de Grüner Veltliner het belangrijkst. Het wijn­gebied Wachau heeft een eigen overheidsinstelling, die de kwaliteit probeert te bevorderen van de lokale wijnen: de Vinea Wachau Nobilus Districtus.
Wachau heeft een eigen classificatie van de wijnen:
  • Steinfeder: lichte wijnen;
  • Federspiel: vollere, elegante, droge wijnen;
  • Smaragd: krachtige, maar droge wijnen. Vaak laat geoogst.

Kamptal

Het middelpunt van dit gebied is Langenlois, de belangrijkste wijnstad van Oostenrijk. Het gebied is genoemd naar een zijrivier van de Donau: de Kamp. De bodem bestaat vooral uit graniet. De bekendste berg in dit wijngebied is de Heiligenstein. Door de zon die op de berg brandt, ontstaan hier helse temperaturen. Daarom heeft deze berg de bijnaam Hellenstein. Het koele water van de Kamp zorgt ’s nachts echter voor verkoeling. Dit grote verschil tussen dag- en nacht­temperatuur geeft de wijnen mooie aroma’s en een mineraalachtig karakter.
Niet alleen de witte, maar ook de elegante rode wijnen van dit gebied zijn interessant. De beste rode wijnen zijn vaak assemblages van meerdere rassen.

Burgenland

Burgenland ligt ten zuidoosten van Wenen, langs de grens met Hongarije. Bijna een derde van het Oostenrijkse wijngaardareaal ligt hier. Grüner Velt­liner is het meest gebruikte druivenras, maar vooral buiten Neusiedlersee staan er ook blauwe druiven­rassen. In Mittelburgenland staan zelfs meer blauwe dan witte druiven. Daarom wordt dit gebied ook wel Blaufränkischland genoemd.
Burgenland bestaat uit de volgende vier gebieden:
  • Neusiedlersee;
  • DAC Leithaberg/Neusiedlersee-Hügelland;
  • DAC Mittelburgenland;
  • DAC Eisenberg/Südburgenland.Neusiedlersee is het belangrijkste gebied van deze subregio.